David with the Head of Goliath (David với đầu Goliath) là một trong những bức tranh ấn tượng nhất của danh hoạ trường phái Baroque Caravaggio (1571-1610).
Trong tranh, một thanh niên trẻ đang nắm lấy tóc từ một cái đầu của người chết. Bức tranh mô tả một câu chuyện quan trọng của Kinh thánh (cụ thể, sách Samuel của Kinh Cựu ước), rằng vào thế kỷ thứ 10 trước Công nguyên, David, một người chăn cừu người Israel đã đánh bại người khổng lồ Goliath của Philistine. Sau khi giết chết Goliath bằng một viên sỏi sắc cạnh, David đã chặt đầu Goliath bằng chính thanh gươm của hắn.
Câu chuyện này được rất nhiều nghệ sĩ thể hiện trong các tác phẩm của mình trong suốt chiều dài lịch sử nghệ thuật. Michelangelo đã vẽ một bức hoạ trong series các các bức tranh thể hiện các chủ đề Kinh thánh trên trần nhà nguyện Sistine ở Vatican. Trước đó, ông đã tạc một bức tượng David rất lớn hiện đang đặt ở Accademia của Firenze. Bernini và Donatello, những nhà điêu khắc Italia đại tài, cũng có những bức tượng David bất hủ. Các tác phẩm ấy đều ca ngợi chiến thắng của David, chiến thắng của con người trước bạo tàn. Nhưng bức tranh của Caravaggio thì lại vô cùng đặc biệt và được coi là một kiệt tác của nghệ thuật Baroque.
Việc sử dụng ánh sáng trong bức tranh là một đỉnh cao nghệ thuật của Caravaggio. Sử dụng kĩ thuật chiaroscuro (ghép từ hai chữ “chiaro”, sáng, và “scuro”, tối), Caravaggio là một bậc thầy về phương pháp tạo ra những mảng màu tối sẫm để hình thành không gian thăm thẳm quanh các nhân vật, từ đó dùng một nguồn sáng chiếu vào, làm nổi bật hình khối một cách đầy kịch tính, nhờ thế đẩy cảm xúc lên cao trào.
Trong bức tranh, David, dù chiến thắng, nhưng không hề tỏ vẻ sung sướng hạnh phúc, mà có vẻ buồn bã và như đang bước ra phía ánh sáng, nhưng chỉ một phần. Ánh sáng ấy chỉ soi rõ một nửa khuôn mặt của chàng và hầu hết gương mặt của Goliath, với đôi mắt vẫn mở, dường như vẫn còn đau đớn. Thanh gươm dùng để chém đầu Goliath cũng được soi rất rõ, có dòng chữ viết tắt bằng tiếng Latin “H-AS OS”, nghĩa là “sự khiêm tốn giết chết sự kiêu ngạo”. Bao trùm lên tất cả là một cảm giác u ám và bất an.
Bức tranh được vẽ trong khoảng từ 1606 đến 1610, đó là một trong những tác phẩm cuối cùng của Caravaggio trước khi chết. Các nhà nghiên cứu nghệ thuật cho rằng, trong bức tranh này, Caravaggio tự mô tả mình là Goliath (mặt Goliath cũng khá giống mặt ông). Đó là giai đoạn đầy sự cố và rắc rối trong đời Caravaggio, khi ông đang bỏ trốn vì đã giết người trong một cuộc thách đấu do một tranh cãi liên quan đến Fillide Melandroni, một người mẫu xuất hiện khá nhiều trong các tác phẩm của ông.
Người ta cho rằng ông vẽ bức tranh này là để cầu xin sự tha thứ của Giáo hoàng. Tuy nhiên, ông không hề được ân xá và tiếp tục sống lưu vong, cho đến khi chết trong một hoàn cảnh chưa rõ ràng vào năm 1610 ở Napoli. Có rất nhiều giả thiết về cái chết của ông, từ chết bệnh cho đến bị đầu độc. Nhưng một tài liệu được Vatican công bố năm 2002 ủng hộ giả thiết rằng, gia đình người đã bị ông giết chết đã trả thù.
“David với đầu Goliath” là bức tranh sinh đôi với một bức khác về đề tài này mà Caravaggio vẽ năm 1599. Chủ nghĩa anh hùng trong bức tranh đầu thể hiện rõ nét hơn, người thanh niên David cũng trẻ hơn, nhìn như một cậu bé. Nhưng bức tranh David này cũng như những bức tranh ở cuối đời của Caravaggio rất u ám, thể hiện tâm trạng của ông lúc ấy.
Bức tranh hiện đang trong Galleria Borghese mà tôi đã có dịp được ngắm tận mắt, từng là một phần trong bộ sưu tập của gia tộc giàu có và quyền lực Borghese ở Roma hồi đó. Nó được Hồng y Borghese của gia tộc này đặt vẽ vào năm 1606.
Năm 2010, 400 năm sau khi Caravaggio mất, người ta xác định rằng, phần xương cốt được tìm thấy trong một nhà thờ ở ngoại ô Napoli là của ông. Kết luận này được đưa ra sau rất nhiều năm phân tích DNA và đồng vị carbon. Còn rất nhiều điều cho đến nay vẫn còn bí ẩn về cuộc đời ông, như xu hướng giới tính của ông là gì (Caravaggio không lấy vợ và cũng không có con). Nhưng tác động của ông đến nghệ thuật vô cùng lớn.
Caravaggio có ảnh hưởng đến những tác phẩm của các danh hoạ lỗi lạc thời kỳ đó như Rubens, Rembrandt, Vermeer, Velazquez, thậm chí còn tạo ra cả một thế hệ hoạ sĩ vẽ theo phong cách của ông, như nữ hoạ sĩ Gentileschi, các hoạ sĩ như Carracci hay Baglione.
Khó có ai tổng kết về Caravaggio hay và ngắn gọn như nhà phê bình nghệ thuật nổi tiếng người Mỹ Bernard Berenson: “Ngoại trừ Michelangelo thì không có hoạ sĩ Italia nào có ảnh hưởng lớn như Caravaggio”…
Danh họa Caravaggio
Caravaggio (1571 – 1610) là một nghệ sĩ người Ý hoạt động tại Roma, Napoli, Malta và Sicilia từ trong khoảng từ năm 1593 đến 1610. Ông là đại diện lớn đầu tiên của trường phái hội họa Barốt, nổi tiếng vì những bức vẽ đầy cảm xúc và sử dụng cách phối sáng gây cảm xúc mạnh mẽ.(1)
Tìm hiểu về Mỹ thuật chân dung: Nơi lưu giữ nguồn cảm xúc vượt thời gian
–
MENBACK.COM
